Kasım 29, 2021 01:59
Ülker Fırtınası / Ağaçlardan suyun çekilme zamanı

Ortam - Toprak

Doğal toprak yapısı nasıldır?

Doğada farklı biyocoğrafya ve topoğrafyalarda farklı toprak yapıları bulunmakta. Bitkiler alemi de bu toprak yapılarına göre adaptasyon süreçlerini tamamlamış ve ekosistemlerini kurmuş durumdadır.
Doğal toprak yapısını biyotik ve abiyotik başlıkları altında yüzdeleri ile incelersek:

Biyotik Faktörler %5

  • Yaşayan ya da yaşamış tüm canlılar -bitki ve böcek artıkları- mikro ve makro organizmalar

Abiyotik Faktörler %95

  • %45 Mineral maddeleri
  • %25 Hava
  • %25 Su

Bu oranları incelediğimizde doğal yapının yarısının hava ve sudan oluştuğunu görebiliyoruz.

Medium / Ortam:

Evlerimize almış olduğumuz genellikle ticari satışa açık bitkiler ise doğadaki bu adaptasyon durumuna aynı toprak yapı koşullarını sağlamak oldukça zor olacağı için ancak doğru medium / ortam hazırlığı ile kavuşabiliyor.
Aşağıda yer alan ortam hazırlık malzemelerini detaylı bir şekilde inceleyip, anladığımızda, bitkilerimizi daha sürdürülebilir koşullarda yetiştirmek mümkün olabilir:
  • Peat / Turf - Torf

    Hemen ayrışmayan, su tutuculuğu yüksek ve havalı bir ortam karışımıdır. Genellikle Kanada, İrlanda gibi kuzey coğrafyalarda uzun sürelerde bataklık bölgelerde ayrışan bitkisel artıktır. Sphagnum Moss / Turba Yosunu, sazlık ve çalı gibi bitkilerden oluşan torflar bahçelerimizde ve saksılı ortamlarda ana malzeme olarak sıkça tercih edilmektedir. Doğal bir kaynak olduğu ve uzun sürede oluştuğu için ekolojik anlamda kullanımı diğer ana malzemelere görece sürdürülebilir değildir. Yakıt olarak da kullanılmaktadır.

  • Coco Coir / Hindistan Cevizi Lifi

    Torf malzemesine göre oransal olarak kendi ağırlının daha az misli su tutmasına karşın, daha uzun süreler ıslak kalarak sulama rutinlerine pozitif anlamda katkıda bulunur. Hindistan Cevizi kabuğunun liflerinden elde edilen ve genellikle artık malzeme olan bu ortam karışımı, sıkıştırılmış blok ya da hazır halde temin edilebilir. Artık malzeme olduğu için oldukça ekolojiktir.

  • Green Compost / Yeşil Kompost

    Nitrojen bakımdan zengin ortamları tercih eden bitkilerin karışımlarına ilave edilebilir.

  • Pine Bark / Çam Kabuğu

    Asidik orman örtüsünü tercih eden bitki karışımlarına eklenmesi uygun olacaktır. Mineral tutumu ve kendi minerallerini zaman içerisinde ortam karışımına salması özelliği ile de oldukça kıymetli bir ana malzemedir.

  • Compost / Humus

    Makro(N-Nitrojen, P-Fosfor, K-Potasyum) ve mikroelement(Sülfür, Karbon, Magnezyum, Karbon, Bakır, Demir, Çinko, Manganez vb.) anlamında geniş spektrumlu bir ana malzeme türü olan kompost, ortam karışımı oluşturma sürecinde ya da dönemsel olarak eklenebilir. Bu özelliklere ilave olarak toprak yapısını zenginleştirmesi, nem oranını dengelemesi, PH oranını düzenlemesi ve mikrobial aktiviteleri artırarak kök gelişimine destek olması gibi diğer katkılarını saymak da mümkündür.

*Torf ile hazırlanan ortama göre daha "Ekolojik/Sürdürülebilir"dir.
  • Garden Soil / Bahçe Toprağı

    Doğada ya da bahçemizde yer alan toprağı kullanmak istiyorsak, mikrobiyal açıdan en zengin kısım olan 20cmlik derinlikteki alanı tercih etmeliyiz. Ortam karışımlarımızın yapısını ve içeriğini zenginleştirecektir.

  • Manure / Gübre

    Ortam karışımlarımıza makroelement katkısı, verimlilik katarken, su ve mineral tutumuna yardımcı olur. Bitkileri yakmamak adına tazeliğini kaybedene kadar bekletebilir ya da kompost ile karıştırarak kullanabiliriz.

  • Sphagnum Moss / Turba Yosunu

    Ağırlığının 25 katına kadar su tutabilen bu malzeme genellikle epifit bitkiler için ana malzeme ya da yüzeyden su kaybını sevmeyen eğreltiler için malçlama malzemesi olarak kullanılabilir.

  • Perlit

    Humus katkılı hazır torf karışımlarında sıkça rastladığımız bu volkanik malzeme su aldığında şişerek toprağı havalandırarak bitki kök gelişimine destek olur. Ortam karışımlarımıza herhangi bir mineral katkı sağlamaz.

  • Vermikülit

    Tohum filizinin ittirebileceği kadar hafif olduğu ve suyu tutarak nemli bir ortam oluşturduğu için çimlendirme karışımlarında ana ya da yardımcı malzeme olarak kullanılabilir. (Ana malzeme olarak kullanıldıysa çimlenen tohumun küflenmemsi için bir an önce yetiştirme karışımına alınmalıdır.) Ortam karışımlarımıza herhangi bir mineral katkı sağlamaz.

  • Çakıl

    Yüksek geçirgenlik isteyen bitki karışımlarımızda yardımcı ya da taban malzemesi olarak tercih edilebilir. Farklı çap ve ebatta bulmak mümkündür. Ortam karışım örtüsü olarak da dekoratif çözümdür.

  • Kum

    Yüksek geçirgenlik isteyen bitki karışımlarımızda yardımcı ya da taban malzemesi olarak tercih edilebilir. Farklı çap ve ebatta bulmak mümkündür.

  • Aktif Karbon

    Bol besin ve su isteyen bitkiler için; yüksek mineral tutumu-yavaşça salınımı ve gözenekli yapısı sayesinde fazla suyu tutması ile tercih edilebilir. Kötü kokunun emilerek oluşmasını engeller.

  • Pomza

    Yüksek geçirgenlik isteyen bitki karışımlarımızda yardımcı ya da taban malzemesi olarak tercih edilebilir. Farklı çap ve ebatta bulmak mümkündür. Ortam karışım örtüsü olarak da dekoratif çözümdür.

  • Volkanik Tüf

    Yüksek geçirgenlik isteyen bitki karışımlarımızda yardımcı ya da taban malzemesi olarak tercih edilebilir. Farklı çap ve ebatta bulmak mümkündür. Ortam karışım örtüsü olarak da dekoratif çözümdür.

  • Leca Seramik Topları

    Ayrışmayan bu malzeme, ortam karışımlarımızı havalı tutarken, sulama rutinlerini düzenler. Yüzey, taban, yardımcı ya da ana malzeme olarak kullanılabilen seramik topları, bünyesinde fazla suyu tutarak aşırı sulamalardan kaynaklanabilecek kök çürümelerini engellerken, geçirgenliğe de katkı sağlayabilir.

Ortam zenginleştirici olarak kullanacağımız malzemeyi uygulamadan önce ne kadar sürede ayrışacağı; içerik bilgisi ve pH değeri ile karışımımızın yapısı, tuzluluk oranı ve bitkimizin buna hassasiyeti konularını mutlaka irdelemeliyiz.

  • Worm Casting / Solucan Gübresi

    Solucanın yemiş olduğu ve dışkıladığı bir katkı malzemesidir. Solucana sunulan diyet, gübrenin element bakımından değerlerini doğrudan etkileyeceği için içerik özellikleri mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.

  • Leonardit

    Linyitin kömürleşmesi sonucu ortaya çıkan bu malzeme, humik asit bakımında zengindir, ortam karışımının yapısını zengileştirir ve besler.

  • Liquid Fertilizer / Sıvı Gübre

    Makro ve mikroelementler bakımından en önemli zengileştiriciler arasında yer alır. Farklı markalardan farklı bitki tiplerine göre bulabileceğimiz sıvı besin gübrelerini diğer toprak zenginleştiricileri kullansak bile kullanım talimatlarında yer alan kullanım miktarı ve sıklığını göz önünde bulundurarak mutlaka düzenli olarak ortam karışımlarımıza ilave etmeliyiz.

  • Mulching / Malçlama

    Ortam karışımının üzerine örtü olabilecek çam kabuğu, saman, yaprak kırpıntıları, volkanik tüf, biyobozunur plastik gibi malzemeleri kapsayan malçlama malzemeleri, yapılarına ve özelliklerine göre farklı yararlar sağlamaktadır. Yabancı ot bürümesini engellemesi, su kaybını azaltması, mineral katkısı ile çam kabuğu; bu faktörlere ek olarak ısı yalıtımı ile biyobozunur plastik gibi malzemeleri ortam örtüsü olarak kullanabiliriz.

  • Azomite - Trifecta - Kelp Meal

    Volkanik artık olan -Azomite; organik materyal içerikli -Trifecta, besleyici yosun unu - Kelp Meal zengileştirici olarak kullanabileceğimiz malzemeler arasında yer almaktadır.

  • Root Bound / Kök İstilası

    Bu durum saksı deliklerinden gelen köklerle gözlemlenebileceği gibi bitkinin gelişimini oldukça yavaşlatmasından ya da mevcut yapraklarını erkenden sarartması / dökmesinden de farkedilebilir. Hızlı büyüen tropik bitkilerimizde ve/veya seralarda uzun süre saksıları ihmal edilen bitkilerde bu durumla karşılaşabiliriz. Çözümü ana kök sapına zarar vermeden yan köklerin saç gibi açılması/kesilmesi (oluşan sirkülasyon deseninin kırılması) ardından bir boy büyük saksıya alınmasıyla sağlanabilir.

  • Meyve Sinekleri - Mantar vb.

    Ortam karışımımıza tam ayrışmamış organik malzeme -meyve kabuğu, kahve, çay artıkları vb.- atılması ve toprağın sürekli nemli kalması gibi sebeplerin yanı sıra steril olmayan torf karışımlarında yer alan yumurtalar meyve sinekleri ve mantarlara sebep olabilir. Bu problem balkon ve teraslarımızda göz ardı edilebilirken, ev içinde nahoş durumlar yaratmaktadır. Çözümü eğer bitkimiz tolere edebilecekse ortam karışımının kurumasını bekleyerek sulamak ya da karışımı yeniden oluşturarak dikim yapmak olabilir.

  • Water Repellent / Su İticilik

    Ortam karışımımızın yapısal olarak değişimi sonucu meydana gelebilecek bu durum kendini sulamalarda suyu bünyesinden iterek ve kenarlardan akıtarak belli edebilir. Genellikle karışımlarını bilmeden aldığımız bitkilerde ya da kum-kil karışımlı topraklarda reaksiyon sonucu zamanla ortaya çıkabilecek bu durum kök yapısının sağlığını ciddi şekilde tehdit edebilir. Çözümü kök bölgesine müdahaleler sonucu zarar görmeyecek bitkilerin ortam karışımını yeniden oluşturarak dikim işlemi yapmakla mümkün olabilir.

Yaprak, gövde ve çiçekler üzerinde yaşanabilecek problemler için Rehber: Problemler sayfamızı ziyaret edin.

Eğreltiler

- 3 ölçü -

torf ya da  coco coir

-1.5 ölçü-

dere kumu

-1 ölçü-

çam kabuğu

-0.5 ölçü-

leonardit + solucan gübresi

 

malçlama: turba yosunu 

Epifitler

- 6 ölçü -

turba yosunu

-0.5 ölçü-

kompost

-0.5 ölçü-

leonardit + solucan gübresi

Devetabanı

- 6 ölçü -

coco coir / peat

- 4 ölçü -

çam kabuğu

-1 ölçü-

perlit

-0.5 ölçü-

leonardit + solucan gübresi

malçlama: çam kabuğu 7,5 cm

Fil Kulağı

- 2 ölçü -

coco coir ya da torf

-1.5 ölçü-

dere kumu ya da perlite

-1.5 ölçü-

çam kabuğu

-1 ölçü-

aktif karbon

-0.5 ölçü-

leonardit + solucan gübresi

malçlama: çam kabuğu 

Sukulentler

- 3 ölçü -

dere kumu

-3 ölçü-

torf

-1 ölçü-

çam kabuğu

-0.5 ölçü-

leonardit + solucan gübresi

 

malçlama: volkanik tüf 

Avokado

- 2 ölçü -

dere kumu ya da pomza

-1 ölçü-

geçirgenliği yüksek hazır torf karışımı

-0.25 ölçü-

leonardit + solucan gübresi

malçlama: çam kabuğu 

Sebzeler

- 2 ölçü -

torf ya da coco coir

-1 ölçü-

vermiculite

-3 ölçü-

kompost

-0.5 ölçü-

leonardit + solucan gübresi

 

malçlama: çam kabuğu 

Hazırlamış olduğumuz karışımların,

  • Su tutma süresi / kapasitesi: Hindistan cevizi lifinin spaghnum torfuna göre daha az fakat daha uzun süre su tutması gibi,
  • Saksının malzemesi: Çömlek saksıların gözeneklerinden su kaybederek plastik saksılara göre daha hızlı kuruması,
  • İklim faktörleri: Günlük güneş miktarı, ortam nem oranı, rüzgar, sıcaklık derecesi etkileri,
  • Bitkinin evreleri: Çiçeklenme, meyve, uyku, büyüme…

gibi değişkenlerin sulama miktarımızı etkileyebileceğini unutmayalım.

Özellikle ihmallerde kolaylıkla strese girebilen bitkilerimizi düzenli kontrol edelim.

Barış'ın evinde domates fidelerine saklanmış olarak bulunan bir "Süleymancık" - "Hemidactylus Turcicus"

Ortam karışımlarımızı hazırlamadan önce:

  • Sağlıklı kök gelişimine uygun derinlik ve çapta saksı boyutu,
  • Dış mekanda tutuyorsak fırtına, yüksek sıcaklık, don gibi doğa olaylarına dayanıklılığı,
  • Birkaç bitki yanyana ekilecekse, mineral ihtiyaçları ve minimum mesafeleri,
  • İhtiyaca göre mulçlama isteği ve ph tolerans değerleri, 
  • Saksımızın su ve sıcaklık geçirgenliği/iletimi, 
  • Saksı içi taban drenajı için malzeme seçimi ile drenaj deliklerinin sayısı / çapları

gibi bilgileri kontrol ettiğimizden mutlaka emin olalım.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre rehber yazılarının izinsiz ve kaynak gösterilmeden alınıp kullanılması yasaktır. 

Bu sayfa, ekip üyelerimizden Bora Tansi‘nın değerli katkıları ile oluşturulmuştur.

Web Sitesinde
çerezler kullanılmaktadır.

Kabul et butonuna tıkladığınızda,
kullanıcı deneyimini geliştirmek & web sitesinin daha verimli çalışmasına katkı sağlamak adına
trafik bilgilerinizi paylaşmış olacaksınız.